سەرەتا/ لەبارەی دابڕان/ پەیوەندی/

روحی كوردی و تێگەیشتنی ئەخلاقیانە بۆ ئیسلام

پێش 1 هەفتە



ئەبوبەكر كاروانی 

شێخی پیران و هەڵوێست بەرامبەر قڕكردنی ئەرمەن وەك نمونە

شێخ سەعیدی پیران لە بەرامبەر هەوڵەكانی حكومەتی (ئیتیحادو تەرەقی) بۆ قڕكردنی ئەرمەنەكان لە سەروبەندی جەنگی جیهانی یەكەمدا، فتوایەكی مێژویی دەردەكات و بەوەش خزمەتێكی گەورە بە ئیسلام و كوردو هەق و دادپەروەری دەكات. لە دەقی فتواكەی شێخی پیراند هاتووە؛ (هەركەسێك ئەرمەنیەك بكوژێت وەك ئەوەیە موسوڵمانێكی كوشتبێت، داواتان لێدەكەم بیانشارنەوەو رزگاریان بكەن لە دەست دوژمنكارانی توركیا، هەردەست درێژیەك بۆیان حەرامە).

ئەم فتوایە، كە جوانترین نوێنەرایەتی روحی ئیسلامیی كوردیی دەكات، جێگەی شانازی هەتاهەتایی میللەتەكەمان و ئەم گەلە زۆرینە موسوڵمانەیە.

گرنگی ئەم تێگەیشتنە ئەخلاقیە بۆ ئیسلام بۆ ڕابەرێكی میللی نەقشبەندی كورد، لەوەدا دەردەكەوێت كە؛ ئەرمەنەكان مەسیحی بوون، لە پاڵ هێزەكانی روسیادا لە قەتڵ و عامی هەزان كوردەوە گلابوون، هەندێ لە كوردەكانی ناو دامەزراوە عوسمانیەكان، لە كوشتاری دەستەجەمعیی ئەرمەنەكاندا بەشداربوون، تاوانەكە ڕووپۆشێكی دینی بۆ دەستەبەركرابوو، كەچی سەرەڕای  هەموو ئەو ئەو شتانە، گیانە عەدالەتخوازە ئیسلامیە میللیە كوردیەكە، هوشیاری و هاوسەنگی و هەستی ئەخلاقی لە دەست نادات. نەك هەر بە چاو و ڕاو پڕوپاگەندەی حكومەتەكەی ئیتیحادو تەرەقی هەڵناخڵەتێ و پشتوانی لێناكات، بەڵكو قبوڵی بێ دەنگی و چاوپۆشیش ناكات و بەم فتوایە ئیسلام و كورد بێبەری دەكات لە تاوانەكەو كوشتنی ئەرمەنی یەكسان دەكات بە كوشتنی موسوڵمان و داوا لە كوردەكان دەكات، بە هانای لێقەوماو و ڕاوەدونراوانی ئەرمەنەوە بچن، لە مەرگ رزگاریان بكەن. 

ئەمەش پێمان دەڵێت شێخی مەزن و شەهیدی سەركردەمان، جوان هوشیاربووە بەوەی كە ئەو كوشتوبڕو تاوانە گەورەی دژ بە ئەرمەنەكان دەكرێت، پەیوەندی بە ئیسلامەوە نیەو دژ بەسەرەتاكانیەتی. (ئیتیحادو تەرەقی) گروپێكی نەتەوەپەرستی توركن و تاوانەكە مۆدێرنەو خەونی نەتەوەسازیی توركیی نوێی لە پشتە. ئیمپراتۆریەتی فرەنەتەوەیی و دینی عوسمانی دەمێكە كۆتایی پێهاتووە. لە ئێستادا هەستی دینی لە خزمەتێكی سیاسەتێكی ڕەگەزپەرستانەی دژە ئیسلامیدا بەكاردێت و سودی خراپی لێ وەردەگیرێت. 

هەر بۆیە، پەردەهەڵماڵین و لابردنی ماسكی خڵەتێنەری ئاینیی لە ستراتیژی قڕكردنی گروپێكی نەتەوەیی دیاریكراو، بەشێكە لە ئەركی ئەم گوتارە ئیسلامیە عەدالەتخوازە ئەخلاقیە كوردیە. 

مەبەستیشمان لە تێگەیشتنی ئەخلاقیی لە ئیسلام لەم گوتارەدا ئەوەیە كە، هەروەك چۆن ئەخلاق ناسنامەی دینی و نەتەوەیی و مەزهەبیی و چینایەتی ناناسێت، ستەم دەرهەق بە هەر كام لەو ناسنامانەو شوێنكەوتوانیان ئەنجام بدرێت ستەمەو جەوهەرو پێناسەكەی ناگۆڕێت، ئەم گوتارەش ناموسوڵمانی ئەرمەنەكان و موسوڵمانێتی ڕواڵەتی پەلاماردەرانیان ناكاتە پاساوی ڕەوایەتی دان بە تاوانەكەو تەنانەت بێدەنگبوونیش بەرامبەری، چونكە ستەم و ناهەقی بەرامبەر ناموسوڵمانێ یەكسانە بە ستەم كردن لە موسوڵمانێك، بەحوكمی ئەوەی لە روانگەی ئیسلام و ئەخلاق و مرۆڤایەتیەوە، حەرام و قەدەغەكردنی ستەم دەرهەق بە مرۆڤ و گروپی بێ تاوان، هیچ ناسنامەو ناونیشانێك ناناسێت. هەمووان لە بەرامبەر عەدالەتی خوایی و قانونی ئەخلاقیەوە یەكسانن، بە گوێرەی بنەما ئیسلامی و ئەخلاقیەكان، ستەمی بەشێك لە ئەرمەنیەكان لە كورد یاخود دەزگاو لایەنێكی تر، پاساوی بەشداری كردن لە تاوانباركردنی كۆی ئەم گروپە نەتەوەیی و دینیە و هەوڵی قركردنیان نادات، چونكە كەسانی بێ تاوان، لە سۆنگەی هاوبەشیی لە ناسنامەی نەتەوەیی و ئاینی و هەر جۆرە هاوبەشیەكی تردا، ئۆباڵی تاوان و خراپەی هاونەژادو ئاینەكانیان هەڵناگرن و بە تاوانبار لە قەڵەم نادرێن.

 ماوەتەوە بڵێین، پێویستە ئەم جۆرە فتوایانە وەك هەڵوێستێكی ڕاگوزەر سەیر نەكەین، چونكە ئاماژەیە بە ڕێبازێكی دیاریكراو لە تێگەیشتن لە ئیسلام و كارلێكی ڕوحی كوردی لەگەڵ ئەم ئاینە مەزنەدا. دەبێت بەشێك بێت لە ئاراستەكردنی هەوڵەكانی خەمڵاندنی مەرجەعیەتێكی فیكریی، كوردیی، ئیسلامیی هاوچەرخ، كە ناونیشانە گەورەكەی تێگەیشتنی عەدالەتخوازانەو لێبوردانەو بە گشتی ئەخلاقیانەیە بۆ ئیسلام. تێگەیشتنێك، سازگارە لەگەڵ مەبەست لە رەوانەكردنی كۆی پێغەمبەرانی خوا لە قورئاندا كە ناكۆكە لەگەڵ تێگەیشتنی فقهیانەو سەلەفیانەو مێژوییانەی ڕوكەش و دابڕاو لە بەها مەزنەكانی ئیسلام و قانونی ئەخلاقیی گەردونیی.

نوێترین


کاریکاتێر

وێنەهەواڵ

© 2016 Dwryan.net. All Rights Reserved.