سەرەتا/ لەبارەی دابڕان/ پەیوەندی/

پرسی گێچەڵی سێكسی

26/11/2020



لوقمان مستەفا

لە بەر ئەوەی كۆمەڵگەی ئێمە بە قۆناغە ئاساییەكانی گەشەكردنی خۆی تێپەڕ نەبووە و بە شێوەی سستەماتیك  نەیبڕیوە، هەر ئەمەشە وایكردووە  تا رادەیەكی زۆر كۆمەڵگەی پیاوسالاری تێدا باڵا دەستبێت، لە كۆمەڵگا بە گشتی و لە بازاڕی كاردا بە تایبەتی ئاستەنگ بۆ كچان و ژنان دروست بكات، پیاوان هەمیشە وەك بوكەڵە لە رەگەزی بەرامبەری ڕوانیوە، بە جووڵەی دەست و فڕێدانی ووشەی نەشیاو و هەندێ ئاماژەی چاو هتد..... بێ ئەوەی ڕێز بۆ هەستی بەرامبەرەكەی دابنێ وەڕستیان دەكەن،هەوڵ دەدەن لەم رێگە ناتەندروستەوە غەریزە سێكسیە چەپێنراوەكانی خۆیان خاڵیبكەنەوە،بۆیە نابێت ژنان و كچان دەستەوسان دانیشن و بێدەنگی هەڵبژێرن و خۆیان بە پلە دوو ئاژماربكەن، نابێ پاشەكشێ لە بەدەستهێنانی مافی ئابوری خۆیان بكەن و دەبێ پێداگربن لەسەر مافەكانیان تادەیانگەیەنێتە ئامانجەكانیان، بۆ ئەوەی لەناو كۆمەڵگە و بە تایبەت لە بازاڕی كاردا، پێگەو شوێنی شایستەی خۆیان هەبێت و ئاستەنگەكان تێپەڕێنن دەبێت بە ردەوام بێت لە هەوڵ و تێكۆشان، بۆ بەرگریكردن لە خۆیان دەتوانن پەنا بۆ یاسا ببەن. هەرچەندە گێچەڵپێكردن لە دەزگا تایبەتمەندەكانی هەرێمی كوردستاندا لای هەندێ لە ژنان و كچان بە یەكێك لە جۆرەكانی توندوتیژیی هەژماری دەكەن،گوایەكەمترین كات باس دەكرێت و دەبیندرێت. لەبەر هۆكاری شەرم و ترس لە كۆمەڵگا و كەسوكار، بەشێكی كەمیان ئامادەن لەوبارەیەوە سكاڵا تۆمار بكەن،زۆرجاریش كە سكاڵا تۆمار دەكەن، دەڵێن پۆلیس لەجیاتی دادگا، دەیاندادەتە دەست "سوڵحی عەشایەریی".

بەڵام مەخابن  لەگەڵ ئەوەشدامەترسیەكە لەوەدایە هەندێ لەژنان وكچان كە گێچەڵی سیكسیان بەمبەر دەكرێ بەنهێنی لای خۆیان دەی هێڵنەوە، بەو هۆكارەی كە باسمان كرد،ئەویش بەهۆكاری ئابڕوچون، قوربانیەكە بێدەنگی هەڵدەبژێرێت، بۆیە بكەری كارەكە كەمتر سزای یاسای وەردەگرێت، بگرە بەبێ سزا دەرباز دەبێت.؟

-لە یاسادا چۆن باسی گێچەڵی سێكسی كراوە.؟

لە یاسای سزادانی عێراقی ژمارە/ ١١١ی ساڵی ١٩٦٩-دا، كە لە هەرێمی كوردستان-یش كاری پێدەكرێت، لە ماددەكانی (٤٠٠،٤٠١،٤٠٢)دا باسی گێچەڵی سێكسیی كراوە و سزا بۆ ئەنجامدەرانی دیارییكراوە، بەپێی یاساكەش "دەستبردن بۆ ژنێك یاخود قسەكردن یان ئیشارەتكردن بۆی، كە كار لە ئابڕووی بكات و لەسەری بكەوێت، بە گێچەڵی سێكسیی هەژمار دەكرێت".

بەپێی یاساكە، ئەگەر كردەوەیەك بەرامبەر كەسێك ئەنجامدرا، كە كار لە ئابڕووی بكات، ئەوا ئەنجامدەری كردەوەكە بۆ ماوەی سێ مانگ سزادەدرێت، غەرامەكەشی لە ٢٠٠هەزار دینارەوە دەستپێدەكات تا ملیۆنێك دینار. ئەگەر هاتوو تاوانبار لەماوەی ساڵێكدا ئەم كارە دووبارە بكاتەوە، ئەوا سزاكەی دەبێت بە دوو هێندە.

هەروەها لە یاسای ژمارە ٣٧ی ساڵی ٢٠١٥ی كاری عێراقی لە ماددەی ١١١-دا بە ڕوونی باس لەوە كراوە ئەگەر دەست ببرێت بۆ ژنێك یان منداڵێك، كە لەسەری بكەوێت، ژنەكە یان منداڵەكە ڕەزامەند بێت یاخود نا، دەبێت ئەنجامدەری كردەوەكە سزا بدرێت. سزاكەشی نابێت شەش مانگ زیاتر زیندانیی تێبپەڕێنێت و زیاتر لە ملیۆنێك دینار غەرامە بكرێت.

پرسی گێچەڵی سێكسی لەهەرێمی كوردستان لەچوارچێوەی یاساكانی عێراق و هەرێمی كوردستان بەم شێوەیە كاری پێدەكرێت و دەتوانرێت بەپێی ئەو یاسایە رێكاری یاسایی بەرامبەر بگیرێتەبەر. ڕێكارە یاساییەكانیش لەسەر بنەمای بونی داوای یاسای دەبێت، وەك ئاماژەمان بۆ كرد كە بەپێی مادەی (402) لە یاسای سزادانی عێراقی ژمارە 111ی ساڵی 1969. ئەمەش تەنها لەحاڵەتی بێزاركردن، ئەگەر قسەكردن بێت یاخود دەستبردن و بێزاركردنی جەستەیی بێت، بەڵام ئەگەر كارەكە بچێتە خانەی بەزۆرداری و (لاقەكردن) ئەوا دەچێتە چوارچێوەی ماددە یاساییەكانی 395 و 396 هتد،  لەحاڵەتی بێزاركردنیش بە ئامێرەكانی پەیوەندی و تۆرە كۆمەڵایەتیەكان ئەوا بەپێی یاسای ژمارە (6)ی ساڵی 2008ی یاسای خراپ بەكارهێنانی ئامێرە پەیوەندییەكان ماددەی (2)ی مامەڵە لەگەڵ ئەنجامدەرانی گێچەڵی سێكسی دەكرێت.

-بەڕێوبەرایەتیی بەرنگاربوونەوەی توند و تیژی دژی ئافرەتان .. ئاماری شەش مانگی یەكەمی ئەمساڵی بڵاوكردووەتەوە و بەپێی ئامارەكە، ٤٧ حاڵەتی توندوتیژیی سێكسیی هەبووە. ئامارەكە دەستنیشانی نەكردووە، كە ئاخۆ ئەو ٤٧ حاڵەتەی تۆماركراون گێچەڵپێكردن بوون یان دەستدرێژیی؟ بەڵام هەر ژنێكی كۆمەڵگای كوردیی دەدوێنیت، بەجۆرێك لە جۆرەكان ڕووبەڕووی گێچەڵی سێكسیی بۆتەوە و هەندێكیشیان دەستدرێژیی سێكسییان كراوەتە سەر.

-بەپێی داتاكانی ڕێكخراوی جیهانیی،٥٠٪ی ژنان ڕوو بە ڕووی گێچەڵی سێكسیی بوونەتەوە.

-بە وتەی توێژەرانیش لە هەرێمی كوردستانیش ڕێژەی گێچڵپێكردن ئەگەر لە ڕێژە جیهانییەكە زیاتر نەبێت، ئەوا كەمتر نییە.

-بەپێی رێككەوتنامەكانی مافی مرۆڤ و بەتایبەتیش ئەو پەیماننامانەی لە بارەی پارێزراوی ژنانەوە هاتون، گێچەڵی سێكسی بەیەكێك لە پێشێلكارییەكان بەرامبەر بەژنان و كچان دادەنرێت، بۆیە بەردەوام راپۆرت لەم بارەوە ئامادە دەكرێت، ئەویش بەئامانجی دانانی یاسای توندو  ڕوو بە ڕووبونەوەی.

-بەشێك لەرێكخراوەكانی كۆمەڵی مەدەنیش پرسی گێچەڵكردنی سێكسی بەمەترسی دەزانن لە سەر كۆمەڵگاو بەپێویستی دەزانن كاری زیاتر بۆ روبەروبونەوەی بكرێت.

نوێترین


کاریکاتێر

وێنەهەواڵ

© 2016 Dwryan.net. All Rights Reserved.
Developed by Avesta Group and powered by Microsoft Azure